Externe media
Bestanden herstellen van een extern medium met je Mac
Een per ongeluk gewiste camerakaart, een te snel geformatteerde USB-stick, een externe harde schijf die macOS plotseling onleesbaar noemt: dit zijn de situaties waarin gegevensherstel het best werkt. Anders dan de interne SSD van een recente Mac zijn deze media meestal niet standaard versleuteld en worden ze niet door TRIM opgeschoond. Verwijderde bestanden blijven fysiek aanwezig zolang er niets overheen is geschreven.
Alles hangt dus af van wat je als eerste doet. Deze gids legt uit waarom je moet stoppen met schrijven naar het medium, hoe een analyse verloopt, waarom je altijd naar een andere schijf terugzet en wanneer je software beter kunt inruilen voor een herstellab.
Waarom herstel op deze media werkt
Op een bestandssysteem als exFAT, FAT32 of HFS+ wordt een bestand bij verwijderen niet gewist: het systeem haalt alleen de vermelding uit de index en geeft de ruimte vrij. De bytes blijven staan. Een snelle formattering doet hetzelfde voor de hele schijf: er wordt een lege index aangemaakt zonder dat de gegevens worden aangeraakt.
Een hersteltool kan dan op twee manieren werken:
- De resten van de index uitlezen: vermeldingen die als verwijderd zijn gemarkeerd, leveren vaak de naam, de grootte en de oorspronkelijke map op.
- Naar handtekeningen zoeken: door het medium sector voor sector te doorlopen, herkent de tool het begin van een JPEG, een RAW-bestand, een MOV-video of een pdf. De namen zijn weg, maar de inhoud is vaak intact.
Alles wat na het verwijderen wordt geschreven (nieuwe foto's, gekopieerde bestanden, de installatie van software) kan die bytes voorgoed overschrijven.
Stop met schrijven naar het medium: regel nummer 1
- Haal de kaart uit de camera of drone. Maak er geen enkele foto meer mee: de camera zou precies in de vrijgekomen ruimte schrijven.
- Werp het medium netjes uit via de Finder (uitwerpknop in de navigatiekolom).
- Weiger initialiseren als macOS meldt dat de schijf die je hebt aangesloten niet leesbaar is op deze computer: klik op Negeer of Werp uit, nooit op Initialiseer.
- Zet de SD-kaart op alleen-lezen met het schuifje aan de zijkant, als die er een heeft.
- Start geen EHBO in Schijfhulpprogramma voordat je hebt hersteld wat belangrijk is: de reparatie herschrijft structuren op de schijf.
Je kansen per medium
| Medium | Gangbaar formaat | Kansen | Opmerking |
|---|---|---|---|
| SD-kaart, microSD, CFexpress | exFAT, FAT32 | Goed | Als de camera er niet opnieuw op heeft opgenomen |
| USB-stick | exFAT, FAT32 | Goed | Snelle formattering meestal te herstellen |
| Externe mechanische harde schijf | HFS+, exFAT | Goed | Behalve bij een mechanisch defect |
| Externe SSD | APFS, exFAT | Klein tot redelijk | Een SSD met TRIM-ondersteuning wist snel |
| Versleuteld APFS-volume | APFS versleuteld | Nul zonder wachtwoord | Met wachtwoord net als een gewone schijf |
| iPhone, Android | MTP-, PTP-toegang | Alleen toegankelijke bestanden | Geen analyse op laag niveau mogelijk |
Een volledige formattering (beveiligingsopties in Schijfhulpprogramma, of een ‘low-level’-formattering in een camera) schrijft over het hele oppervlak: dan is er niets meer te herstellen.
Zo verloopt een analyse met MacNeat
De module Herstel van externe media van MacNeat is rond deze regels opgebouwd:
- Sluit het medium aan (kaartlezer, USB-poort, camera in opslagmodus). Het verschijnt in de lijst met media, met formaat en capaciteit.
- Start de analyse: MacNeat leest het medium zonder ernaar te schrijven. Het toont aan de ene kant de aanwezige inhoud en aan de andere kant de verwijderde bestanden die nog te herstellen zijn, waar mogelijk met voorvertoning (foto's, video's, documenten).
- Kies de bestanden die je wilt herstellen, gefilterd op soort of datum.
- Geef een bestemming op: MacNeat vereist een andere schijf dan de bron, bijvoorbeeld je Mac of een tweede externe schijf. Terugzetten op het geanalyseerde medium is onmogelijk.
Bij een camera die via USB is aangesloten, hangt de toegang af van de modus die de camera aanbiedt. Het betrouwbaarst is nog altijd de kaart rechtstreeks met een kaartlezer uit te lezen.
Waarom je altijd naar een andere schijf terugzet
Een bestand terugzetten betekent het schrijven. Schrijf je het naar het oorspronkelijke medium, dan kiest het bestandssysteem vrije ruimte, en dat is precies de ruimte waar de andere verwijderde bestanden nog liggen. Elk bestand dat je op de verkeerde plek terugzet, kan een ander bestand vernietigen dat je nog niet hebt hersteld, of het bestand beschadigen dat je op dat moment terugzet.
Zorg daarom vooraf voor een bestemming met genoeg vrije ruimte (minstens de grootte van de te herstellen bestanden, idealiter de capaciteit van het medium). Controleer de herstelde bestanden daarna door ze te openen, voordat je het oorspronkelijke medium formatteert of opnieuw gebruikt.
De eerlijke grenzen
- Interne SSD van de Mac: deze module is niet bedoeld voor de interne SSD van een Mac met T2-chip of Apple silicon. Door TRIM en hardwareversleuteling is een bestand dat uit de prullenmand is gewist daar niet te herstellen (zie gegevens herstellen op een Mac).
- Versleuteld APFS-volume: zonder wachtwoord is niets leesbaar. Met wachtwoord ontgrendel je het volume eerst in de Finder.
- Telefoons: een aangesloten iPhone of Android geeft alleen zijn toegankelijke bestanden vrij (bijvoorbeeld foto's en video's in DCIM). MacNeat leest en kopieert die, maar kan het geheugen niet diepgaand analyseren op zoek naar verwijderde bestanden. Kijk op een iPhone liever in het album Recent verwijderd van Foto's.
- Gedeeltelijk overschreven bestanden: een foto kan terugkomen met een grijze helft, een video kan onafspeelbaar zijn. Dat betekent dat er gegevens zijn overschreven.
Schijf klikt of wordt niet meer herkend: herstellab
Klikt, schuurt of piept een externe harde schijf, draait hij op en stopt hij weer, of ziet Schijfhulpprogramma hem helemaal niet meer, dan is het probleem hardwarematig. Geen enkel programma, ook MacNeat niet, kan dat oplossen, en elke poging kan de platen verder beschadigen.
Koppel de schijf los, schud er niet mee, leg hem niet in de vriezer (een oude fabel die condens veroorzaakt) en neem contact op met een herstellab. Hetzelfde geldt voor een verbogen of gebroken SD-kaart, of een USB-stick die warm wordt zonder te worden herkend: er bestaan technieken om de chips direct uit te lezen, maar alleen in een lab.
Voorkomen is beter dan herstellen
- Importeer je foto's na elke sessie en bewaar twee kopieën (Mac en reservekopie) voordat je de kaart in de camera formatteert.
- Formatteer kaarten in de camera in plaats van op de Mac, en vervang ze na een paar jaar intensief gebruik.
- Werp een medium altijd uit voordat je het loskoppelt.
- Zet Time Machine aan (Systeeminstellingen > Algemeen > Time Machine): MacNeat waarschuwt je als de laatste reservekopie te oud is (zie Gegevensbescherming).